Leiszmanioza - choroba zakaźna przenoszona przez OWADY
autorstwa RedakcjaBPS
Opublikowane: 23 - Kwiecień - 2007,
Aktualizacja: 1 - Kwiecień - 2010,
Leiszmanioza
W krajach basenu Morza Śródziemnego powszechnie notuje się zakażenia psów pierwotniakami z rodzaju Leishmania. Ponadto leiszmanioza psów występuje również w innych regionach świata – w Azji, Afryce oraz Ameryce. Niedawno opublikowano również pierwsze doniesienia o występowaniu tej choroby w Stanach Zjednoczonych. Jak dotąd pozostaje jednak niejasne czy została ona przeniesiona na teren tego kraju, czy też już w nim endemicznie występuje.
Leiszmaniozy to choroby przenoszone przez różnego rodzaju wektory – pasożyty w postaci promastygotów przekazywane są do organizmu żywiciela podczas ssania krwi przez owady, a mianowicie moskity. Lieshmania infantum jest czynnikiem etiologicznym leiszmaniozy psów występującej w basenie Morza Śródziemnego oraz na Środkowym Wschodzie, natomiast L. chagasi w Ameryce Południowej oraz Środkowej. Początkowo uważano L. chagasi za gatunek odmienny od L. infantum, lecz badania molekularne wskazują, że są one nierozróżnialne.
Zakażenia L. infantum /chagasi stanowią również znaczący problem u ludzi, a pies stanowi zasadniczy rezerwuar zarazka. W kilku badaniach wykazano, że częstotliwość występowania leiszmaniozy u ludzi może być znacznie ograniczona poprzez kontrolę występowania tej choroby u psów.
Występujące na kontynencie europejskim gatunki moskitów przynależą do rodzaju Phlebotomus, zaś na kontynencie amerykańskim do rodzaju Lutzomya – oba te rodzaje stanowią ważne wektory pierwotniaków z rodzaju Leishmania.
Moskity to żywiące się krwią owady prowadzące nocny tryb życia, które podczas gorących dni chronią się przed działaniem światła słonecznego w stosunkowo chłodnych i wilgotnych miejscach takich, jak piwnice, stajnie, szczeliny budynków czy tez nory gryzoni. Na organizmie potencjalnego żywiciela, psa bądź innego ssaka, przemieszczają się po okrywie włosowej w poszukiwaniu słabo owłosionego miejsca – na głowie najchętniej ssą krew w okolicach pyska, oczu bądź warg. Tak, jak w przypadku innych żywiących się krwią owadów, również i ślina moskitów zawiera substancje przeciwkrzepliwe, peptydy rozszerzające naczynia krwionośne oraz enzymy o właściwościach przeciwzapalnych, przeciwkrzepliwych oraz znieczulających. Te składniki wydzieliny gruczołów ślinowych owadów są istotne w procesie transmisji pasożytów i spełniają rolę czynników wspomagających.
Objawy kliniczne leiszmaniozy psów są niezwykle zróżnicowane, choć zmiany na skórze są tymi, które notuje się najczęściej. Okres inkubacji mieści się przedziale od 4 tygodni do kilku lat. Na mechanizm patologiczny prowadzący do rozwoju zakażenia składa się przewlekłe zapalenie skóry, wątroby, przewodu pokarmowego, oczu i kości, jak również zapalenie wielostawowe na tle immunologicznym, zapalenie nerek i kłębuszków nerkowych, zapalenie stawów oraz zapalenie błony naczyniowej oka. W większości przypadków obserwuje się utratę masy ciała. U zwierząt zakażonych powszechną przyczyną zejścia śmiertelnego jest powodowane przez znajdujące się w krwiobiegu kompleksy immunologiczne zapalenie nerek i kłębuszków nerkowych, białkomocz oraz rozwijające się w następstwie ciężkie upośledzenie funkcji nerek.
Choć na obszarach endemicznych większość psów ma styczność z pasożytem, odsetek zwierząt dotkniętych chorobą sięga zwykle 20%. W leczeniu leiszmaniozy wykorzystuje się kilka schematów terapeutycznych, lecz u zakażonego już psa całkowite wyeliminowanie pasożytów z organizmu nie jest możliwe.